Zonder lijntje

Aangelijnd is onzin vanuit het perspectief van de hond. De voorouders van onze honden (wolf, hyena en vos) lopen vrij rond. Waarom zouden ze na gedomesticeerd te zijn ineens minder rechten hebben in de vrije natuur? Honden hebben een natuurlijke renbehoefte en moeten dagelijks een hoeveelheid energie kwijt raken. En dat gaat zonder lijntje veel makkelijker.

Wandelaars die niet houden van opspringende of anderszins contactzoekende viervoeters vinden aanlijnen zeer terecht. Zij denken vooral aan hun nieuwe witte broek of hun grut in de wandelwagen.

Ook natuurbeschermers als Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten zien op veel plaatsen de hond het liefst aan een lijntje. Om gestresst wild en overspannen grote grazers te voorkomen.

Confrontatie

Sommige hondenbezitters beseffen niet goed wat hun trouwe viervoeter allemaal aan kan richten als hij onaangelijnd door een natuurgebied banjert. Slachtpartijen onder jonge vogels, grondbroeders die uit een gebied worden verdreven en reeën die op de vlucht slaan en in blinde angst onder een auto rennen. Een confrontatie tussen een loslopende hond en een kudde Schotse hooglanders kan enorme paniek veroorzaken en tot verwondingen van rund, hond of mens leiden.

Natuurorganisaties zien het als hun taak om hondenbezitters voorlichting te geven over al deze risico’s. De hoeveelheid illegaal loslopende honden in de Nederlandse bossen duidt er op dat er nog meer voorlichting gegeven zal moeten worden.

Filelopen

Aangezien er zo’n twee miljoen hondenbezitters zijn in Nederland is een compromis ontstaan: de hondenlosgebieden. Je vindt deze gebieden vooral rond steden en dorpen. Er zijn inmiddels tientallen hondenlosgebieden. Alleen Staatsbosbeheer heeft al 35 van deze gebieden in Nederland.

De missie van Staatsbosbeheer is duidelijk: de natuurgebieden in Nederland zo toegankelijk mogelijk maken voor alle doelgroepen. Dus ook voor hondenbezitters. Plaatselijke boswachters kiezen zelf de geschiktste plek voor hondenlosgebieden. Dat zijn gebieden waar weinig wild voorkomt en waar geen kwetsbare flora groeit.

De behoefte aan hondenlosgebieden is groot. In sommige gebieden is het filelopen in het weekend, Staatsbosbeheer ziet echter geen reden om het aantal losloopgebieden uit te breiden. Natuurgebieden zijn schaars en er zijn meer doelgroepen die bediend moeten worden.

Sommige burgerinitiatieven op dit gebied worden overigens wel beloond. Een aantal hondenbezitters uit Zoetermeer verzocht Staatsbosbeheer om een deel van het nieuwe natuurgebied De Balij geschikt te maken voor loslopende honden, en dat werd gehonoreerd.

Als je een hondenlosgebied verlaat is het verleidelijk om de hond nog maar even onaangelijnd te laten. Staatsbosbeheer waarschuwt ervoor dat er in deze aangrenzende gebieden extra scherp gecontroleerd wordt.

Geaccidenteerd

Een voorbeeld van een plek waar hond en baas optimaal kunnen genieten is de Edese heide en het Edese bos. Een fraai heuvelachtig landschap - en hondenlosgebied- aan de rand van de Edese stuwwal. Deze wal loopt van Lunteren tot Wageningen en is tijdens de Riss-ijstijd (zo’n 200.000 jaar geleden) ontstaan. Dit gebied is zeer geaccidenteerd en er zijn veel stenen te vinden die door het stuwende ijs zijn aangevoerd.

De wandeling begint bij de Drieberg, het hoogste gedeelte van de Edese heide. Een slingerend heidepad brengt je heuvelopwaarts. Het hoogste punt is veertig meter boven NAP. Hier heb je een prachtig uitzicht over de Edese en Ginkelse heide. Met een beetje geluk zie je in de verte de Edese schaapskudde rondscharrelen. Op de Drieberg vind je vijf grafheuvels die ongeveer 4000 jaar oud zijn.

Stofwolken

Brede bandensporen in het zand doen vermoeden wie de eigenaar van dit gebied is. De Edese heide is eigendom van het ministerie van Defensie. Zij hebben enkele van hun gebieden opengesteld voor wandelaars en hun loslopende viervoeters.

Het lijkt geen logische combinatie: loslopende honden en rondrijdende militaire voertuigen.’De militaire voertuigen komen beperkt door dit gebied’, vertelt Steven van der Meulen van Defensie. ‘Wij gebruiken militiaire oefenkaarten waarop de mogelijkheden en beperkingen van een gebied zijn vermeld. In dit gebied vormen de honden en hun bazen dus een beperking waar de chauffeurs rekening mee moeten houden. Ook moet er in droge tijden stapvoets worden gereden om stofwolken te voorkomen.’ Honden en vrachtwagens gaan dus wel samen? Van den Meulen:‘Er is één keer een bijna-aanrijding geweest, maar verder zijn er nooit problemen’

Ecologisch

De Grasduinen route gaat ook door het Edese bos. Een deel van dit bos is hondengebied. Om de nieuwsgierige baasjes tevreden te stellen gaat de wandeling een eindje buiten dit gebied, en zullen de honden weer even aan de lijn moeten.

Het Edese bos is lange tijd productiebos geweest. Gelukkig beheert de gemeente Ede het bos sinds 1970 op een meer ecologische wijze. Dood hout blijft liggen en er is een veel grotere verscheidenheid in bomen en struiken ontstaan. Het bos lijkt inmiddels op echte wildernis. Je vindt er veel bosvogels zoals de zwarte specht die het hele jaar in dit gebied blijft. De bonte vliegenvanger, de draaihals en de nachtzwaluw worden hier tussen april en oktober regelmatig gezien.

Zij trekken ’s winters naar Afrika.

Een hondenbezitter zal doorgaans niet heel veel zien van de natuurontwikkelingen in het Edese bos. De hond vraagt veel van zijn aandacht. Want ook al loopt de trouwe kameraad zonder lijn hij moet wel ‘onder appèl’ staan. ‘Ik loop hier dagelijks’ vertelt een vrouw met drie losse labradors. ‘De honden blijven heel goed bij mij in de buurt. Maar ze worden zo enthousiast als we hier gaan wandelen, waardoor ze uit blijdschap soms tegen andere wandelaars opspringen.

Ik moet goed opletten of ze hun baggerpootjes niet op iemands spiksplinternieuwe jas plaatsen.’

Foto’s: Van het Sysseltsebos, Kooikerhonden-kennel.

Route:

Begin- en eindpunt: parkeerplaats langs de Rijksweg/Driebergweg ter hoogte van de Nieuwe Kazerneweg

Lengte: 9 kilometer

1. Aan het eind van de parkeerplaats kies je het meest rechtse zandpad. (De hond mag meteen los) Op de eerste splitsing ga je LA (breed zandpad). Gelijk RA, smal paadje. Op de eerste kruising ga je RD. Bij splitsing links aanhouden, heuvelopwaarts.

2. Op de top van de heuvel ga je RA (breed grindpad). Bij kruising RD. Aan het eind van dit pad is een T-splitsing, hier ga je LA. (Hier moet de hond weer aan de lijn). Bij kruising met fietspad en brede zandweg ga je RD. Volgende kruising RD.

3. Bij kruising met fietspad RD, fietspad oversteken. Volgende kruising RD, het bos in. Pad uilopen tot aan heideveld. Voor heideveld LA (breed zandpad). Fietspad oversteken, RD heuvelopwaarts.

Nog een fietspad oversteken. (De hond mag weer los) 4. Bij kruising meest rechtse aflag nemen. Fietspad oversteken, RD.

Afslag rechts negeren. Op kruising LA. Na beekdalletje (meestal

droog) in het pad direct RA, een smal paadje. Aan het eind van dit paadje is een breed zandpad, en direct een kruising (de hond moe